Luisteren is loslaten

Luisteren is veel alles loslaten

Mijn hartslag schiet omhoog, bloed schiet naar mijn hoofd. Terwijl ik aan het praten ben heeft zij haar telefoon gepakt. Woedend voel ik me, ik reageer als door een wesp gestoken. “Doe die &A(!#@$ telefoon weg! Ik ben je iets aan het vertellen, LUISTER NAAR ME!”

Onder de woede zit pijn. Van niet gehoord voelen, die we allemaal wel ergens oplopen. Het is de pijn van die avond dat je thuiskwam en de tv belangrijker leek dan jouw verhaal. Van die keer dat je vriend na drie zinnen het gesprek overnam met zijn eigen verhaal. Of van toen je iets deelde van je hart, en middenin het verhaal je vriendin haar telefoon pakte.

Gelukkig zijn er ook momenten dat we ons echt gehoord hebben gevoeld. De ander was er helemaal bij, vroeg door, reageerde begrijpend. Wat we voelden was geen zoetsappige romantiek maar onmiskenbaar liefde.

Er zijn veel manieren om liefde te uiten. Luisteren is er één van, en zeker niet de minste.

Niet-doen

Er zijn veel manieren om liefde te uiten. Luisteren is er één van, en zeker niet de minste.

Toch doe je niet zo veel als je luistert. Je kijkt wat, humt, knikt een keer. Maar juist in het niet-doen ligt de kracht. Je komt niet met je eigen verhaal, of je eigen versie van de anders verhaal. Je laat je eigen mening, oordeel of advies achterwege. Je gaat niet door met je drukke agenda. En door dat allemaal niet te doen trek je niet de aandacht naar jezelf toe, maar maak je ruimte voor de ander.

Echt luisteren is een ware kunst. Deels is het techniek; actief luisteren (aankijken, rechtop zitten, samenvatten, doorvragen, enz.) kun je aanleren. Maar het is meer dan dat. Echt luisteren kan nooit een trucje zijn. Het is een levenshouding waarin je je eigen ego niet belangrijk genoeg vindt om het alle ruimte te geven. Een houding waarbij je heel bewust een stap terug doet om ruimte te maken voor het verhaal van je vriend, collega, buur, ouder, of wie dan ook.

Leren loslaten

Wie goed wil luisteren, zal allerlei dingen moeten loslaten om ruimte te maken voor de ander:

HAAST. Luisteren gaat niet samen met haasten. Als we altijd druk zijn, hebben we simpelweg geen tijd om te luisteren. Als luisteraar moeten we onze agenda leren loslaten, of überhaupt de verslaving aan een druk leven.

AFLEIDING. Luisteren gaat niet samen met multitasken. Echt luisteren vereist onze hele aandacht. Om te luisteren moeten we afleiding leren loslaten – van onze telefoon, of wat dan ook.

VOOROORDEEL. Als we van tevoren al denken te weten hoe het zit met de ander hebben we niet echt geluisterd. We hebben het verhaal van de ander al van tevoren ingevuld. Vooroordelen maken dat we ons niet meer laten verrassen. Wie eerst echt luistert, en bovendien eerlijk naar zichzelf kijkt, zal anders – minder en milder – oordelen.

MESSIASCOMPLEX. We schakelen vaak te snel door naar een oplossing. Misschien uit ongemak. Omdat het zo moeilijk is om gewoon naast iemand te staan die het moeilijk heeft. Veel pijn is niet makkelijk op te lossen, maar uit ongemak komen we toch met allerlei oplossingen aan. Maar is de ander daarmee geholpen? Liefdevol luisteren is vaak wat mensen het meest verlangen.

EIGEN GELIJK. Zolang we geloven dat wij het toch beter weten, luisteren we niet echt. Echt luisteren is de wereld door de ogen van de ander bekijken. Even je eigen versie van het verhaal parkeren, je open stellen voor de mogelijkheid dat het er vanaf een andere kant écht anders uitziet.

Je doet niet zo veel als je luistert. Maar juist in het niet-doen ligt de kracht.

Aardig goed?

Eerlijk gezegd vind ik mijzelf al een aardig goede luisteraar. Maar ik weet dat ik nog veel kan leren. Naar interessante kennissen luister ik prima. Ik zie ze op feestjes, vaak genoeg om een beetje op de hoogte te blijven, maar niet vaak genoeg om verveeld van ze te raken of ruzie te krijgen. Maar hoe goed luister ik naar de mensen die echt dichtbij staan? Mijn partner, mijn collega’s? Hoe vaak loopt een ruzie niet veel te hoog op, omdat we allebei weigeren te luisteren? En dan zijn er nog al die mensen naar wie ik überhaupt helemaal niet wil luisteren. Er zijn hele groepen mensen waarvan ik al weet wat ze zeggen – weer dat onzinnige, saaie verhaal. Hoe vaak luister ik niet alléén naar mensen die bevestigen wat ik al dacht, of daar op zijn minste bij aansluiten? Het gevolg is een samenleving met diepe kloven, waar mensen zich ingraven in hun eigen gelijk.

Geestelijke oefening

In de veertigdagentijd, van oorsprong de christelijke vastentijd, gaan we ‘vasten’ van onze woorden en oefenen in luisteren. Vanaf woensdag 7 maart (Aswoensdag) tot Pasen krijg je elke dag een moment om te reflecteren en iets om te oefenen. Onze inspiratie ligt bij Jezus, die tot het bittere einde toe com-passie (mee–lijden) toonde. Hij ging zwijgend de weg naar zijn kruisiging, het lijden van de wereld met zich meedragend. Hij liet alles (zelfs zijn leven) los om voor anderen beschikbaar te zijn, ruimte te maken. Hopelijk inspireert zijn overgave je om te leren luisteren! Want in de weg van ‘loslaten’ ligt de weg naar het leven. Luisteren is een geestelijke oefening: hoe meer ego we loslaten uit liefde voor de ander, hoe meer we ons ‘ware zelf’ terugvinden. Of, om het anders te zeggen: hoe meer je het leven terugvindt in God.

En dan zijn er nog al die mensen naar wie ik überhaupt helemaal niet wil luisteren.

Deze 40 dagen maken we daarmee een begin. Door met dagelijks oefeningen, vragen en nieuwe inzichten beter te leren luisteren. Elke ochtend via WhatsApp bij je afgeleverd. Luister je mee?

Meer info

We zitten trouwens ook op social media

View this post on Instagram

Wat is ongemakkelijker: voeten wassen of ze láten wassen? #kwetsbaarheid #liefde #leerschool #millennials #student #oefening #weird

A post shared by Amsterdam Deugt (@amsterdam.deugt) on